آموزش پایه

ارزش سهام در بازار سرمایه و انواع آن

بررسی ارزش های مرسوم در بورس و فرابورس

یکی از مهم‌ترین معیارها در خرید و فروش سهام میزان ارزندگی آن سهم است.
تحلیلگران با به دست آوردن انواع ارزش تلاش دارند فرصت‌های مناسب سرمایه گذاری را شناسایی کنند. مقاله‌ی پیش رو، انواع ارزش در بازار سرمایه را بررسی می کند.
لازم به ذکر است که ارزش یک دارایی با قیمت آن متفاوت است.
قیمت، بهایی است که خریدار و فروشنده با هم توافق می‌کنند تا در ازای تبادل آن، دارایی (کالا یا خدمت) مشخصی را بین خود مبادله کنند.
در برابر آن ارزش، یک انتظار ذهنی از منافع آینده‌ی مجموعه‌ای از دارایی‌هاست.
در نتیجه قیمت لزوما نمی‌تواند بیانگر میزان ارزندگی یک دارایی باشد.
ممکن است از آن کمتر یا بیشتر باشد.

1) ارزش اسمی سهام (par value)

در علوم مالی و مباحث حسابداری به ارزش صوری یک برگه سهم اطلاق می‌گردد. این رقم در هنگام تأسیس و انتشار سهام، برای هر ورقه سهم عادی، تعیین شده و در اساسنامه درج می‌شود.

  • ارزش اسمی سهام، معادل سرمایه شرکت تقسیم بر تعداد سهام آن شرکت است.
  • ارزش اسمی هر سهم در ایران برابر 100 تومان یا همان 1000 ریال است.
  • این قیمت بر روی برگه سهام شرکت ها درج شده است اما به این معنا نیست
  • که برگه سهام شرکت باید با این مبلغ به فروش برسد.
  • عوامل بسیاری در قیمت سهام شرکت‌ها دخیل هستند و ارزش اسمی رابطه‌ای با قیمت روز سهم ندارد.
  • در تصاویر زیر برگه سهم شرکت صنعتی پارس (نمونه قدیمی) و شرکت سیمان فارس و خوزستان (نمونه جدید) را مشاهده می‌کنیم.
تصویر برگه سهم- ارزش (قیمت) اسمی سهام در بازار سرمایه
برگه سهم شرکت صنعتی پارس (سهامی عام)
تصویر برگه سهم - ارزش (قیمت) اسمی سهام در بازار سرمایه
برگه سهم شرکت سیمان فارس و خوزستان (سهامی عام)

توجه داشته باشید که اطلاعات بروز شرکت از جمله میزان سرمایه و قیمت و از تابلوی سهام قابل برداشت است.

2) ارزش ذاتی (intrinsic value)

  • به ارزش واقعی یک شرکت یا یک دارایی اطلاق می‌شود.
  • تحلیلگران با بررسی تمامی ابعاد کسب و کار مانند پتانسیل رشد و سودآوری، دارایی‌های مشهود یا نامشهود، صورت‌های مالی و …. آن را محاسبه می‌کنند.
  • ارزش ذاتی و قیمت بازار یک شرکت الزاما با هم برابر نیستند و همین اختلاف، فرصت مناسبی برای سرمایه‌گذاری پدید می آورد.
  • این اختلاف ناشی از آن است که در برآورد جریان‌های نقدی آینده ریسک‌هایی وجود دارد که هرکدام از تحلیلگران براساس درک و مفروضات خود اقدام به برآورد آن‌ها می‌کنند.
  • این در حالی است که رویدادهای آینده در عالم واقعیت است که تعیین‌کننده روند قیمتی سهم براساس سودآوری واقعی می‌شود.

برای مثال فرض می‌کنیم قیمت سهام یک شرکت در بازار بورس اوراق بهادار 500 تومان است.
می‌بینیم که افراد زیادی تمایل به خرید سهام این شرکت را دارند و بازار اقبال بالایی به این سهم دارد.
اگر از خریداران بپرسید چرا سهام این شرکت را می‌خرید؟ ساده ترین جوابی که به شما می‌دهند این است:
(( به نظر ما این سهم بیشتر از 500 تومان می‌ارزد.))

از این رو یکی از مهم‌ترین مباحثی که تحلیلگران بنیادی به آن می‌پردازند به دست آوردن ارزش ذاتی یک سهم و مقایسه با قیمت بازار آن است.

مقایسه ارزش ذاتی سهام در برابر قیمت توسط تحلیلگران

3) ارزش بازار (market value- market cap)

ارزش بازار که معادل واژه انگلیسی Market Capitalization یا به اختصار بین اهالی بازار Market Cap است.
به مجموع ارزش روز و متعارف سهام یک شرکت گفته می‌شود.
در واقع این ارزش، میزان بزرگی یک شرکت را نشان می دهد.
این عدد مقدار حاصل ضرب تعداد سهام منتشر شده توسط شرکت در قیمت بازار هر سهم (قیمت پایانی سهم در همان لحظه) است.
برای مشاهده ارزش بازار هر شرکت در بازار سرمایه کافیست به سایت شرکت مدیریت فناوری بورس تهران رفته و نماد شرکت مورد نظر را جستجو کنید و در صفحه تابلوی معاملاتی آن آن را مشاهده کنید.
برای مثال شرکت ملی صنایع مس ایران با نماد فملی در تاریخ 7 اسفند 1398 ارزش بازار 761 هزار میلیارد ریالی دارد و یکی از شرکت های بزرگ بازار سرمایه ایران است.

ارزش بازار فملی
ارزش بازار شرکت ملی صنایع مس ایران (فملی)

طبیعی است که شرکت‌هایی که ارزش بازار بالاتری دارند، بر شاخص کل بورس تاثیرگذاری بیشتری دارند، بنابراین در زمان‌هایی که شاخص کل رشد بالایی دارد، سرمایه‌گذاران و تحلیلگران به سمت شرکت‌هایی که ارزش بازار بالایی دارند، تمایل بیشتری نشان می‌دهند و کمتر در شرکت‌های کوچک سرمایه‌گذاری می‌کنند.

در مقابل اگر شاخص کل تقریبا ثابت ولی شاخص هم‌وزن صعودی باشد، در می‌یابیم که شرکت‌های کوچک در بازار سهام با افزایش قیمت روبرو هستند و طبیعی است که سرمایه‌گذاران به خرید سهام شرکت‌های کوچک ارزنده تمایل بیشتری نشان دهند.

از آن جایی که ممکن است قیمت یک سهم در بورس، گران یا ارزان معامله شود، ارزش بازار یک شرکت نمی‌تواند نشانگر ارزش واقعی آن باشد و تحلیلگران با بررسی عوامل مختلف بنیادی می‌توان به ارزش ذاتی سهام یک شرکت پی می برند. برای مثال یکی از روش‌های تعیین ارزندگی قیمت یک سهم مقایسه‌ی ارزش بازار آن با شرکت‌های مشابه و نزدیک به آن در بازار است.

4) ارزش دفتری (book value)

از تقسیم حقوق صاحبان سهام در ترازنامه بر تعداد سهام به دست می‌آید و بر اساس آن در صورت انحلال شرکت و پس از پرداخت تمام بدهی‌های شرکت به ازای هر سهم نصیب سهام‌داران می‌شود.
به زبان ساده‌تر می‌توان گفت ارزش کل دارایی‌های شرکت منهای بدهی‌هایی که دارد را ارزش دفتری آن گویند.
این مفهوم را در قالب یک مثال بیان می‌کنیم:

فرض کنید مجموع دارایی‌های یک شرکت در پایان سال اول فعالیت آن 100 میلیارد تومان باشد و این شرکت 20 میلیارد تومان بدهی به سایر شرکت‌ها و بانک‌ها دارد.
بنابراین مجموع حقوق صاحبان سهام 80 میلیارد تومان است.
حال اگر تعداد سهام این شرکت 1 میلیارد برگه سهم باشد ارزش دفتری هر سهم 80 تومان خواهد بود.

مثال: محاسبه ارزش دفتری هر سهم پتروشیمی زاگرس

برای نمونه ارزش دفتری هر سهم شرکت پتروشیمی زاگرس با نماد زاگرس بر اساس گزارش 9 ماهه 1398 شرکت که در سامانه اطلاع رسانی ناشران کدال موجود است، تقریبا برابر با 14,176 ریال است.
نحوه محاسبه این مقدار به شرح زیر است:

حقوق صاحبان سهام = 34,023,594,000,000 ریال          تعداد سهام شرکت = 2,400,000,000

    ریال 14,176 = 2,400,000,000 ÷ 34,023,594,000,000

5) ارزش جایگزینی (replacement value)

ارزش جایگزینی یا هزینه‌ی جایگزینی، بهای هر برگه سهم یک شرکت است در صورتی که قصد ایجاد شرکت مورد نظر را در زمان فعلی داشته باشیم.
به عبارتی باید منابع لازم و هزینه‌های مورد نیاز برای تاسیس مجدد فرضی شرکت را محاسبه کنیم.

برای محاسبه هزینه جایگزینی سهام یک شرکت، ابتدا دارایی‌های ثابت شامل اموال، ماشین‌آلات و تجهیزات به نرخ روز ارزیابی می‌شوند.
دلیل این ‌که ارزش روز این دارایی‌ها باید محاسبه شود آن است که باگذشت زمان و به ‌خصوص در شرایط تورمی، قیمت روز دارایی‌ها با مقدار ثبت شده دفتری آن‌ها متفاوت خواهد شد.

سپس باید دارایی‌های جاری مانند مطالبات و اقلام ذخیره مالیاتی و … هم مورد ارزیابی قرار بگیرد.
برای محاسبه حقوق صاحبان سهام، پس از ارزیابی‌های فوق و جایگزین کردن مقادیر آن در ترازنامه، بدهی‌ها را از دارایی‌ها کسر می‌نماییم. با تقسیم عدد حاصل‌شده بر تعداد سهام منتشرشده، ارزش جایگزینی به ازای هر سهم به دست می‌آید.

محاسبه ارزش جایگزینی توسط تحلیلگران
شماتیک ارزش جایگزینی

6) ارزش انحلال یا تصفیه (liquidation value)

 بنا به یک تعریف ساده و کلی اگر

  • تمام دارایی‌های فیزیکی و مشهود شرکت به قیمت روز به فروش برسند و
  • سپس تمام بدهی‌های شرکت را با قسمتی از آن سرمایه پرداخت کنند و
  • باقی سرمایه را بر تعداد سهام شرکت تقسیم کنند ارزش انحلال هر سهم شرکت به دست می آید.

 در واقع نشان می‌دهد اگر شرکت به هر دلیلی ورشکسته شود و کلیه دارایی‌های آن را بفروشند و بدهی ها را پرداخت نمایند، چه میزان پول به ازای هر سهم باقی می‌ماند و هر سهم پس از ورشکستگی شرکت چقدر می‌ارزد.
بنا به رابطه‌ی زیر می‌توان مقدار آن را برای هر سهم را به دست آورد:

محاسبه ارزش انحلال توسط تحلیلگران

مزایای ارزش انحلال

  • ارزش انحلال شرکت ازین جهت اهمیت دارد که اگر مقدار آن از قیمت سهم بالاتر باشد، سرمایه‌گذار مطمئن می‌شود که در صورت ورشکستگی شرکت دچار ضرر نمی‌شود.
  • بنابراین به عنوان نوعی تضمین و یا بیمه برای سرمایه‌گذار عمل می‌کند.
  • این ارزشیابی کمتر میان تحلیلگران رایج است زیرا پایه و اساس آن بر انحلال شرکت قرار گرفته است.
ورشکستگی
برچسب ها

نوشته های مشابه

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دکمه بازگشت به بالا
بستن
بستن